पुरानो काठको डुङ्गा

शान्त र कुहिरो पोखरीको किनारमा एउटा सानो घर थियो। बिहानको हावा चिसो थियो, पाइनका रुखहरूको गन्धले भरिएको र पानीको हल्का आवाजले किनारमा हरियो शान्ति ल्याइरहेको थियो। घरभित्र, एक बुवा र उनका छोरा एकसाथ समय बिताउँथे, संसारको भीडबाट टाढा।

बुवा, जसको नाम  नरेन्द्र थियो, जीवनभर पोखरीको किनारमा बस्दै आएका थिए। उनका बुवा पनि उनलाई पानीको संसार सिकाएका थिए—कसरी प्रवाह पढ्ने, कसरी पोखरीमा आउने नदिहरूको घुमाउरो रेखा सिक्ने र कसरी पुराना काठका डुङ्गा बनाउने। यी डुङ्गाहरूले उनका परिवारका पिढ़ीहरूको यात्रा पुरा गरेका थिए।

एक सन्ध्याकालमा, जब सूर्यका किरणहरू रुखहरूको बीचबाट पर्न थाल्थे, बुवाले आफ्ना छोरा द्रिशान्तलाई बोलाए।

“आउ, छोराले। अब तिमीलाई डुङ्गा बनाउनु सिकाउने समय आएको छ।”

एलि, जो अहिले ६ वर्षका थिए, सधैं आफ्ना बुवासँग बनेका डुङ्गाहरूको जादूमा कैद थिए, तर कहिल्यै सहयोग गर्न दिइएको थिएन। उनका बुवा भन्थे कि यो कला समयसँगै सिक्ने कुरा हो, जुन एक पुस्ताबाट अर्को पुस्तामा सँगै जान्छ। तर आज यो फरक थियो।

एलिको आँखा उत्साहले चम्किरहेको थियो जब ऊ आफ्ना बुवासँग कार्यशालामा पुग्यो। पुरानो काठको गन्ध र औजारहरूको आवाजले भरिएको थियो, जुन वर्षौंको प्रयोगले मन्नेका थिए।

उनीहरूले फ्रेमबाट सुरु गरे। बुवाले द्रिशान्त  लाई काठका टुक्राहरूको माप कसरी लिने र काट्ने, कसरी डुङ्गाको आकार बनाउँदा रिबहरूलाई झुकाउने कुरा देखाए।  द्रिशान्त थियो, उसका हात थोरै काँपिरहेका थिए।

केही घण्टापछि, सूर्य अस्ताउन थालेपछि, डुङ्गा लगभग तयार भयो। मात्र अन्तिम लम्बा खण्डको काठको पाटीको काम बाँकी थियो। एलिले आफ्ना बुवालाई हेर्यो।

“बाबा, हामी यो किन गर्छौं? यसको मतलब के हो?”

नरेन्द्र एकछिन चुपचाप बसे, काठको पाटीको सुमधुर पृष्ठमा हात राख्दै।

“किनकि, छोराले, यो पोखरी केवल पानी होइन। यो हाम्रो जरा हो, जहाँ हामी आउनु भएको हो। यो डुङ्गा... यो केवल पोखरी पार गर्ने कुरा होइन। यो धैर्य, बुझाइ र हाम्रो वरिपरिको संसारको सम्मान सिक्नको कुरा हो। यो सम्झनुको कुरा हो, हामी कहाँबाट आएका हौं र हामी कहाँ जान्छौं। यो परिवारको कुरा हो।”

 द्रिशान्तले एकछिन सोच्यो, शब्दहरू मनमा गहिरिएर पुगे। उसले डुङ्गालाई हेर्यो र त्यसपछि आफ्ना बुवालाई, नयाँ बुझाइसँग।

“अब म बुझें, बाबा। यो डुङ्गा हाम्रो कथा हो, हैन र?”

नरेन्द्रले मुस्कानको साथ जवाफ दिए, उनका आँखाहरू मृदु भए। “ठिकै हो, द्रिशान्त। र अब, तिमी पनि हाम्रो कथाको हिस्सा हौ।”

अर्को बिहान, सूर्य आकाशमा चढ्न थालेपछि, बुवा र छोरा तयार बनेको डुङ्गालाई पानीमा पुश गर्दै गयो। उनीहरूले सँगै पोखरीमा यात्रा सुरु गरे, डुङ्गा चिप्लो पानीमा सरक्दै थियो। द्रिशान्तले डुङ्गाको स्टीयरिङ समात्यो, उसका हात स्थिर थिए, जबकि उसका बुवा शान्त र गर्वका साथ उसलाई हेरिरहेका थिए।

जब उनीहरू पोखरीको पारि पुगिए,द्रिशान्तले पछाडि फर्केर डुङ्गालाई हेरे, जुन अब पानीमा चुपचाप अडिएको थियो। अब त्यो केवल एउटा डुङ्गा मात्र थिएन। यो उसको बुवासँगको सम्बन्धको, उसको अतीतको र उनीहरूले माया गर्ने भूमि को प्रतीक थियो।

“धन्यवाद, बाबा,” द्रिशान्तले चुपचाप भने, उसको आवाजमा कृतज्ञता र गर्व मिश्रित थियो।

नरेन्द्रले आफ्नो दिलको गहिराइबाट मुस्कान दिएको, “तिमीलाई स्वागत छ, छोराले। र सम्झ, एक दिन तिमी आफैंलाई आफ्ना छोरा लाई डुङ्गा बनाउनु सिकाउनेछौ। जस्तै मैले तिमीलाई सिकाएँ।"

द्रिशान्तले मुस्कान दिए, थाहा थियो कि यो पुरानो काठको डुङ्गाको कथा कहिल्यै सकिदैँन।

________________________________________

यो कथाले पारिवारिक सम्बन्ध र समयको महत्त्वलाई उजागर गर्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंलाई यो मन पर्यो!